การไปดูงานต่างประเทศ ถือเป็นการเปิดวิสัยทัศน์ให้กับผู้ประกอบการธุรกิจในการพัฒนาสินค้าและกลยุทธ์ในระดับสากล แต่มิใช่ว่าท่านผู้ประกอบการฯ จะมีโอกาสไปดูงานต่างประเทศได้ทุกคน โดยบางท่านอาจติดเงื่อนไขของเวลา และทุน โดยเฉพาะการแห่ไปแบบคณะใหญ่ๆ นั้นก็น่าเป็นห่วงในเรื่องเงินทุนไทยที่ต้องไหลออกไปใช้จ่ายยังต่างประเทศจำนวนมากด้วย ดังนั้น เวลาที่สมาคมฯ ใดจัดไปดูงานต่างประเทศ โดยคัด “หัวกะทิ” แล้ว นำความรู้ที่ได้พบเห็นกลับมาบอกสมาชิกที่ไม่ได้เดินทางไปดูก็น่าจะเป็นทางออกที่เหมาะสม ทั้งในด้านการประหยัดเงินตรา และความรู้ที่ถูกคัดสรรเพื่อนำมาเสนอแล้ว

สมาคมการบรรจุภัณฑ์ไทย ได้นำสมาชิกไปชมงานการแสดงบรรจุภัณฑ์ TOKYO PACK 2006 ระหว่างวันที่ 2-4 ตุลาคม 2549 ที่ประเทศญี่ปุ่น และเห็นว่าความรู้ที่ได้รับมานั้น ควรจะมีการเผยแพรในวงกว้างขึ้น ดังนั้นจึงจัดงานเสวนาเผยแพร่ ชื่อหัวข้อ “PACKAGING from TOKYO PACK 2006” ขึ้นเมื่อวันที่ 1 พฤศจิกายน ที่โรงภาพยนตร์เมเจอร์ซีนิเพล็กซ์ ศูนย์การค้าเซ็นทรัลเวิลด์

ผมมีโอกาสเข้าร่วมรับฟังการเสวนาครั้งนี้ ในฐานะ ตัวแทนสมาชิกท่านหนึ่งของสมาคม ฯ ได้เห็นความตั้งใจของผู้จัดที่จะนำเสนอความรู้จากการได้ไปพบเห็นในแดนอาทิตย์อุทัย ประเทศที่ขึ้นชื่อเรื่องการออกแบบบรรจุภัณฑ์สวยงาม ซึ่งหากผู้ที่ได้ศึกษาพฤติกรรมผู้บริโภคของชาวญี่ปุ่นอย่างลึกซึ้งแล้วก็คงไม่แปลกใจว่าอะไรคือแรงบันดาลใจสำคัญในการออกแบบของพวกเขา สิ่งหนึ่งคืองานเทศกาล จะเห็นว่าประเทศนี้มีจัดอยู่ทั้งปี ดังนั้นการส่งมอบของขวัญแก่กันจึงมิใช่เพียงเทศกาลชั่วครั้งคราว แต่เป็นวัฒนธรรมประจำชาติไปเสียแล้วโดยเฉพาะความเชื่อที่หยั่งลึกของนักธุรกิจญี่ปุ่นที่ว่า “ของไม่สวย ขายไม่ได้”

การเสาะแสวงหาแนวทางในการพัฒนาบรรจุภัณฑ์ของประเทศญี่ปุ่นจึงมีพัฒนาการอย่างต่อเนื่อง ทั้งในเรื่องของการออกแบบด้วยศิลปะที่ดูแล้วเป็นมิตรกับผู้ใช้, อาศัยเทคนิคการพิมพ์ที่ดูแปลกตาและเพิ่มมูลค่า รวมถึงคิดคำนึงถึงเรื่องสิ่งแวดล้อม หากต้องกำจัดซากที่เกิดขึ้น

สิ่งสำคัญของการออกแบบบรรจุภัณฑ์ที่ควรคำนึงถึงมากที่สุดก็คือ ลักษณะการใช้งานของผู้บริโภค ที่เป็นกลุ่มเป้าหมาย เช่น สบู่ล้างมือที่เด็กและผู้สูงอายุใช้ ที่ออกแบบเป็นลักษณะหัวปั๊มกด จะมีลักษณะแป้นกดบนหัวใหญ่กว่าของกลุ่มวัยรุ่น เพื่อความสะดวกของกลุ่มผู้ใช้ที่มีลักษณะเฉพาะ นอกจากนั้น ขวดน้ำสำหรับดื่ม ซึ่งมีฝาเกลียวปิด บางบริษัทก็ออกแบบให้ฝาเกลียวนั้นมีร่องและรอยให้ผู้ใช้สามารถใช้หลอดเจาะดื่มจากขวดได้ทันทีโดยไม่ต้องหมุนฝา ซึ่งนอกจากใช้งานง่ายขึ้นแล้ว ยังทำให้สินค้ามลักษณะที่แตกต่างจากคู่แข่งอีกด้วย ในด้านการอนุรักษ์สิ่งแวดล้อม จะเห็นว่า วัตถุดิบที่ใช้ในการผลิตนั้น เช่น พลาสติก , กระดาษ เมื่อใช้แล้วจะมีวิธีในการรีไซเคิลที่แตกต่างกัน ถังขยะของประเทศญี่ปุ่นจึงมีลักษณะให้แยกประเภทสิ่งของก่อนทิ้ง เพื่อจะได้สะดวกในการนำไปย่อยสลายภายหลัง ดังนั้นการออกแบบบรรจุภัณฑ์ของประเทศญี่ปุ่นที่มีทั้งกระดาษและพลาสติกประกอบเข้าด้วยกัน เขาจะออกแบบให้ผู้ใช้ลอกแผ่นพลาสติกที่เคลือบผิวกระดาษออกมาแยกทิ้งได้สะดวกอีกด้วย ทำให้นึกถึงบรรจุภัณฑ์ห่อก๋วยเตี๋ยวบ้านเราที่มีพลาสติกเคลือบกระดาษเป็นแผ่นเดียว ทำให้ผู้ใช้ไม่สามารถฉีกออกจากกันได้แล้วก็อยากฝากให้ผู้ผลิตไปคิดปรับปรุง และคำนึงถึงสิ่งแวดล้อมเหมือนอย่างประเทศเขาบ้าง ก็จะดีมาก

นอกจากนั้น ในงานเสวนาครั้งนี้ ยังวิเคราะห์ถึงแนวโน้มบรรจุภัณฑ์ที่จะเกิดขึ้นในอนาคตว่าจะมีลักษณะดังนี้คือ
1. เป็นมิตรกับสิ่งแวดล้อม วัตถุดิบที่ใช้ จะเป็นพวกไบโอพลาสติกที่กำจัดได้ง่ายขึ้น
2. จะมีน้ำหนักเบาขึ้น เพื่อลดการใช้วัตถุดิบให้น้อยลง ลดต้นทุนการผลิต แต่ยังคงมีประสิทธิภาพ
3. บรรจุภัณฑ์ที่มีเทคโนโลยีเข้ามาเสริม เช่น เมื่อเปิดแล้วมีเสียงดนตรี, กระป๋องกาแฟที่สามารถอุ่นร้อนได้ หรือเทคโนโลยี RFID (Radio Frequency Identification) ที่ใช้คลื่นวิทยุ ในการสแกนข้อมูลสินค้าแทนบาร์โค้ด เป็นต้น

ยังมีรายละเอียดงานวิจัยเกี่ยวกับบรรจุภัณฑ์อีกมากมาย ท่านผู้สนใจสามารถเข้าไปดูได้ที่นี่
"Please contact bananaclick@gmail.com for quotation."