งานสุดยอดฯ ครั้งนี้ มีเรื่องน่าประทับใจ เมื่อผมพบคุณลุงรัชช์ เศรฐบุตร วัย 67 ปี กำลังแนะนำสินค้าแกะสลักจาก เปลือกมะพร้าวทุย ซึ่งแทบจะเป็นวัตถุดิบที่ไม่มีราคาอะไร แต่เมื่อตกอยู่ในกำมือของท่าน พร้อมคัตเตอร์หนึ่งด้าม ท่านก็เนรมิตให้มันกลายเป็นงานศิลปะที่ทรงคุณค่า สามารถจำหน่ายได้ถึงชิ้นละห้าพันบาท...

ลุงรัชช์ เล่าถึงที่มาของมะพร้าวทุยว่า เป็นมะพร้าวที่ใช้บริโภคไม่ได้ เพราะเป็นมะพร้าวที่ไม่สมบูรณ์ ไม่มีน้ำหรือเนื้อ เมื่อแก่ลงผลก็แห้งร่วงมาสู่พื้นดิน ชาวสวนก็เอาไปทำเชื้อเพลิงหรือผ่าครึ่งตามขวางและนำมาใช้ถูบ้านเรือน

ด้วยแนวคิดที่ว่ามะพร้าวอยู่ที่สูง น้ำมะพร้าวที่อยู่ข้างในลูกก็เป็นน้ำบริสุทธ์ และมักใช้ในพิธีกรรมทางศาสนา แม้แต่สมัยโบราณเวลาสตรีคลอดบุตรแล้ว คนมักจะนำต้นมะพร้าวไปปลูกไว้ในที่ฝังรกเด็ก เพราะเชื่อว่าต้นมะพร้าวจะเจริญงอกงามได้ดี และมักให้ความเจริญร่มเย็นแก่เจ้าของรกนั้น

เมื่อของที่อยู่สูง นำมาเป็นของสูง ทำให้มีความหมายและคุณค่าที่ดี จึงเป็นชนวนจุดประกายความคิดในการแกะสลักมะพร้าวทุย โดยต้องเลือกเปลือกที่แห้งสนิท เพื่อที่เวลาเสร็จเป็นผลงานแล้วจะได้ไม่หดเสียรูป นอกจากนั้นคัตเตอร์ที่ใช้สลักต้องมีความคม เนื่องจากเนื้อจะยุ่ยและเหนียว ดังนั้นจึงควรจะเตรียมชแลคไว้ทาด้วยเพื่อให้ยึดเส้นใบมะพร้าวที่จะแกะ

การเลือกรูปแกะสลักนั้นให้พิจารณาจากมะพร้าวทุยที่ได้ นำมาเช็ดให้สะอาดแล้วใช้คัตเตอร์ขึ้นรูปโดยกะส่วนดู วงหน้า คอและบ่า ถ้ามะพร้าวรูปยาวมากก็สามารถทำเครื่องประดับบนศรีษะได้ เมื่อวางรูปได้ตำแหน่งแล้วก็แกะคิ้ว ตา จมูก ปากและคาง ต่อไป ขั้นตอนนี้เป็นขั้นตอนสำคัญที่จะแสดงให้เห็นถึงสัดส่วนและความอิ่มเอิบของใบหน้า หากเปลือกมะพร้าวยุ่ยก็ให้ทาชแลคแล้วรอให้หมาดก่อนใช้มือนวดแบบปั้นดิน นำไปตากแดดให้แห้งแล้วค่อยแกะต่อ ต้องใช้ความอดทนสูง บางวันลุงรัชช์เล่าว่าทำตั้งแต่ตีสี่ถึงหกโมงเย็น โดยเฉลี่ยแต่ละงานจะใช้เวลาแกะถึงสามวัน เมื่อแกะเสร็จแล้วให้ใช้กระดาษทรายละเอียด ลูบไล้จนเนื้อผิวมะพร้าวเนียนก่อนนำไปทาน้ำมันเคลือบเงาหรือแลคเกอร์ แล้วปิดท้ายด้วยการประกอบแท่น ถือเป็นสมบูรณ์

ลุงรัชช์บอกว่า เราคนไทยมีศิลปะที่เป็นเอกลักษณ์ของชาติซึ่งมีความเป็นเลิศไม่แพ้ชาติใดในโลก ไม่ว่าจะเป็นวรรณคดี พระพุทธรูปสมัยต่างๆ สามารถนำมาสร้างสรรผลงานทางประติมากรรมได้อย่างมากมาย แต่เยาวชนไทยในปัจจุบันกำลังถูกวัฒนธรรมตะวันตกไหลบ่าเข้ามาอย่างมากมาย สิ่งเหล่านี้ค่อนข้างหยาบแต่เป็นของแปลกใหม่ ย่อมสร้างความน่าสนใจและยอมรับได้ง่ายอย่างรวดเร็ว แต่หากมิได้ไตร่ตรองและกลั่นกรองแล้ว การรับไว้จะเป็นการทำลายวัฒนธรรมอันละเอียดอ่อนของบรรพบุรุษไทยที่อุตส่าห์สั่งสมไว้ด้วยจิตวิญญาณ และเวลามาอย่างช้านาน

ดังนั้น ใครสนใจในศิลปะแขนงนี้ก็สามารถติดต่อลุงรัชช์ ได้ที่ โทรศัพท์ 09-990-5700 ท่านบอกว่าจะถ่ายทอดวิชานี้ให้ฟรี หรือใครจะมาบันทึกวีซีดีไปจำหน่ายก็ไม่คิดค่าลิขสิทธิ์ ขอให้ตั้งใจทำหน้าที่รักษาศิลปะและอนุรักษ์ไว้ต่อไป ท่านก็บอกว่าพอใจแล้ว...
"Please contact bananaclick@gmail.com for quotation."